SHAHARLARNING IQLIMGA MOSLASHUVI VA CHIDAMLILIK STRATEGIYALARI: O‘ZBEKISTONNING YIRIK SHAHARLARI MISOLIDA

Ushbu maqolada O‘zbekistonning yirik shaharlari sharoitida iqlim o‘zgarishiga moslashuv va shahar chidamliligini oshirish strategiyalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda Toshkent, Samarqand, Namangan, Andijon, Buxoro, Nukus va Farg‘ona kabi shaharlarda urbanizatsiya, issiqlik oroli effekti, suv tanqisligi, chang-to‘zon, ekstremal haroratlar va infratuzilma bosimining kuchayishi asosiy xavf omillari sifatida ko‘rib chiqildi. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, moslashuv choralari amalga oshirilmasa, iqlim o‘zgarishi O‘zbekiston iqtisodiyoti hajmini 2050-yilga borib 10 foizgacha kamaytirishi mumkin; ayni vaqtda moslashuv investitsiyalarining foydasi xarajatlaridan 2–3 baravar yuqori bo‘lishi qayd etiladi . Maqolada shahar issiqlik oroli intensivligi, NDVI ko‘rsatkichi va shahar iqlim xavfi indeksidan foydalanish asosida moslashuv strategiyalarini baholash metodikasi taklif etiladi. Natijada “yashil–ko‘k infratuzilma”, soyali ko‘chalar, suv tejovchi landshaft dizayni, salqin tomlar, permeabil qoplamalar, xavfga asoslangan shaharsozlik va erta ogohlantirish tizimlari O‘zbekiston shaharlari uchun ustuvor yo‘nalishlar sifatida asoslanadi.