INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA ETNOGRAFIZMLARNING SEMANTIK TABIATI VA LINGVOMADANIY TALQINI

Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida etnografizmlar (muayyan xalqning turmushi, xo‘jaligi, urf-odati, marosimi, kiyimi, taomi, uy-ro‘zg‘or buyumlari va kasb-hunar amaliyotiga oid realiyalarni nomlovchi birliklar)ning semantik tabiati va lingvomadaniy talqini qiyosiy yondashuvda tahlil qilinadi. Etnografizmlar odatda boshqa madaniyatdagi predmet va tushunchalarga “to‘liq adekvat” kelmasligi, ya’ni ekvivalentlikning ko‘pincha qisman yoki nol darajada bo‘lishi bilan xarakterlanadi. Tadqiqotda etnografizmlar tematik maydonlar bo‘yicha (marosim, kiyim, taom, uy-ro‘zg‘or, mehnat qurollari, ijtimoiy institutlar), semantik munosabatlar bo‘yicha (tur–jins, qism–butun, variantlilik, polisemiyalik) va pragmatik-stilistik funksiyasi bo‘yicha (milliy kolor, identitet signali, badiiy obrazlilik) kodlandi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, etnografizmlarning semantik yadrosi “denotat + ssenariy”dan iborat: birlik nafaqat predmetni, balki uni ishlatish konteksti, ijtimoiy rol va qadriyatlar bilan bog‘langan madaniy ssenariyni ham chaqiradi. Shu sababli lingvomadaniy talqin etnografizmni izohlashda majburiy bosqich bo‘lib, tarjima va qiyosiy tahlilda “freym/ssenariy mosligi”ni tekshirish asosiy mezonga aylanadi