INGLIZ VA O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDA IDIOMATIK BIRLIKLARNING O‘RGANILISHI: NAZARIY YONDASHUVLAR, METODLAR VA TADQIQOT YO‘NALISHLARI

Maqolada ingliz va o‘zbek tilshunosligida idiomatik birliklar (idiomlar, frazeologik birliklar, turg‘un birikmalar)ni o‘rganishning shakllanishi, asosiy nazariy bahslar va metodik yo‘nalishlar qiyosiy ko‘rib chiqiladi. Ingliz tilshunosligida idiomlar masalasi semantika–sintaksis munosabati, ichki tarkibning “kompozitsionligi” va idiomlarning o‘zgaruvchanligi (modifikatsiya, passivlashuv, komponent almashuvi) atrofida keng muhokama qilinib keladi; Nunberg, Sag va Wasow idiomlarni “muzlagan” emas, ko‘p hollarda ichki semantik-morfosintaktik struktura bilan izohlanadigan birliklar sifatida tahlil qilgani bilan e’tiborlidir. O‘zbek tilshunosligida esa frazeologiya mustaqil yo‘nalish sifatida shakllanib, frazeografiya (frazeologik lug‘atlar), semantik-grammatik tavsif, funksional-uslubiy xususiyatlar hamda lingvomadaniy talqin kabi yo‘nalishlar faol rivojlangan; Sh. Rahmatullayevning “O‘zbek tilining frazeologik lug‘ati” (1992) frazeologik qatlamni tizimli lug‘atlashtirishda muhim bosqich sifatida qayd etiladi. Tadqiqot IMRAD doirasida “strukturali adabiyotlar tahlili” sifatida tashkil etilib, ingliz va o‘zbek an’analarining umumiy nuqtalari (turg‘unlik, ko‘chma ma’no, ekspressivlik) hamda farqli urg‘ulari (korpusiy yondashuv va psixolingvistik eksperimentlar vs. frazeografiya va funksional-uslubiy tahlil) ko‘rsatildi.