INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA GASTRONOMIK BIRLIKLARNI QIYOSIY O‘RGANISHNING METODLARI VA TAMOYILLARI

Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi gastronomik birliklarni (taom nomlari, ingredientlar, pishirish jarayonlari, oshxona anjomlari hamda ovqatga oid frazeologik va diskurs birliklar) qiyosiy o‘rganish uchun samarali metodlar va ilmiy tamoyillar tizimlashtiriladi. Tadqiqotning tayanch g‘oyasi shundan iboratki, gastronomik leksika “oddiy nomlar ro‘yxati” emas, balki madaniy identitet, ijtimoiy amaliyot, registr va diskurs me’yorlari bilan uzviy bog‘langan semantik tizimdir; shuning uchun qiyosiy tahlil bir vaqtning o‘zida leksik-semantik, lingvomadaniy va pragmatik qatlamlarni qamrab olishi kerak. Metodik asos sifatida korpusga tayangan kontrastiv tilshunoslik (monolingval va parallel korpuslardan foydalanish), kvantitativ kontrastiv tahlil, kontrastiv frazeologiya yondashuvlari, shuningdek, Frame-based Terminology Theory doirasida “ovqat” kategoriyalarini freym va kollokatsiyalar orqali modellashtirish imkoniyatlari umumlashtiriladi. Maqola natijasi sifatida “ma’lumot tanlash → birliklarni ajratish → korpusiy profil → semantik-freym tahlili → lingvomadaniy izoh → ekvivalent/translation strategiyasi” ketma-ketligiga qurilgan amaliy protokol va asosiy tamoyillar (qiyosiylik, representativlik, janr mosligi, ekvivalentlikning ko‘p darajaliligi, triangulyatsiya) taklif etiladi. O‘zbek tilida oziq-ovqat nomlarining o‘zlashuv jarayonlari va yangi gastronomik nomlarning kirib kelishi haqidagi kuzatuvlar (tezpishar taom nomlari misolida) gastronomik birliklarni qiyosiy o‘rganishda sinxron va diaxron parametrlarni ham hisobga olish zarurligini ko‘rsatadi.