KRUPOZ PNEV MONIYANING KELIB CHIQISH SABABLARI

Krupoz pnevmoniya (lobar pnevmoniya) oʻpkaning butun boʻlagini qamrab oluvchi massiv konsolidatsiya va klassik toʻrt bosqichli patomorfologik oʻzgarishlar bilan kechadigan eng ogʻir bakterial pnevmoniya shakllaridan biri hisoblanadi. Hozirgi kunda ham asosiy qoʻzgʻatuvchisi Streptococcus pneumoniae boʻlib qolmoqda (vaksinatsiyagacha davrda 70–90%, zamonaviy kohortalarda 40–60% tasdiqlangan holatlarda). Biroq, yuqori sezuvchan molekulyar usullar (multipleks real-time PZR, metagenomik sekvenslash) shuni koʻrsatdiki, ogʻir konsolidatsiyalovchi pnevmoniyalarning koʻpchiligida bir vaqtning oʻzida bir nechta patogen – Haemophilus influenzae, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae, anaeroblar va respirator viruslar ishtirok etadi. Ushbu ishda pnevmokokkning virulensiya mexanizmlari (polisaxarid kapsula, pnevmolizin, yuzaki oqsillar CbpA, PspA, PspC, autolizin, neyraminidazalar, pili), xost genetik polimorfizmlari (IRAK4, TIRAP, NF-κB, FCGR2A), virus-bakteriya koinfeksiyalari va patogenlarning miqdoriy yuklamasi (quantitative load) klassik krupoz koʻrinishning shakllanishidagi roli chuqur tahlil qilinadi. Antibiotiklar va keng qamrovli konʼyugat vaktsinalar (PKV13/15/20) davrida hamda klassik toʻrt bosqichli morfologiya faqat cheklangan holatlarda saqlanib qolayotganining molekulyar va immunologik sabablari maxsus yoritiladi.