    {
      "date": "2026-01-03",
      "uri": "https://arxiv.universalpublishings.com/id/eprint/87097",
      "type": "article",
      "full_text_status": "none",
      "id_number": "oai:ojs.pkp.sfu.ca:article/15848",
      "userid": 1,
      "official_url": "https://universalpublishings.com/index.php/siad/article/view/15848",
      "subjects": [
        "inflyatsiya, CPI, iste\u2019mol savati, minimal iste\u2019mol to\u2018plami,  korrelyatsiya, regressiya, elastiklik, lag, Newey\u2013West, mavsumiylik, tariflar, vaqt qatori."
      ],
      "ispublished": "pub",
      "date_type": "published",
      "metadata_visibility": "show",
      "note": "Imported from Universal Publishings (OAI id oai:ojs.pkp.sfu.ca:article/15848)",
      "rev_number": 1,
      "datestamp": "2026-05-26 16:22:18",
      "publisher": "Research Science and Innovation House",
      "keywords": "inflyatsiya, CPI, iste\u2019mol savati, minimal iste\u2019mol to\u2018plami,  korrelyatsiya, regressiya, elastiklik, lag, Newey\u2013West, mavsumiylik, tariflar, vaqt qatori.",
      "sword_depositor": 1,
      "dir": "disk0/00/08/70/97",
      "lastmod": "2026-05-26 16:22:18",
      "publication": "SYNAPSES: INSIGHTS ACROSS THE DISCIPLINES",
      "eprint_status": "archive",
      "status_changed": "2026-05-26 16:22:18",
      "title": "INFLYATSIYA DARAJASI VA ISTE\u2019MOL SAVATI QIYMATI O\u2018RTASIDAGI  STATISTIK BOG\u2018LIQLIK: KORRELYATSION\u2013REGRESSIYA YONDASHUVI",
      "abstract": "Mazkur maqolada inflyatsiya darajasi bilan iste\u2019mol savati (minimal iste\u2019mol to\u2018plami) qiymati o\u2018rtasidagi statistik bog\u2018liqlik korrelyatsiya va regressiya yondashuvlari orqali baholanadi. Inflyatsiya narxlar umumiy darajasining o\u2018sishi bo\u2018lsa, iste\u2019mol savati aholi muntazam xarid qiladigan tovar va xizmatlar majmuasining puldagi ifodasidir; demak, savat qiymatidagi o\u2018zgarish inflyatsiyaning kundalik xarajatlardagi aksini beradi. Tadqiqotda oyma-oy vaqt qatorima\u2019lumotlari asosida iste\u2019mol savati qiymati indekslanadi, inflyatsiya esa CPI o\u2018sish sur\u2019ati sifatida olinadi.Dastlab Pearson va Spearman koeffitsiyentlari yordamida bog\u2018liqlik yo\u2018nalishi va kuchi aniqlanadi, so\u2018ng log-differensial regressiya modeli orqali savat qiymatining o\u2018zgarishi inflyatsiyaga qanday \u201co\u2018tishini\u201d baholanadi. Avtokorrelyatsiya va geteroskedastiklikka chidamli baholash (Newey\u2013West) hamda kechikmalar (lag) ta\u2019sirini&nbsp;tekshirish natijalarning barqarorligini oshiradi. Natijalar iste\u2019mol savati qiymati inflyatsiya dinamikasiga yuqori sezgir ekanini, ayniqsa oziq-ovqat ulushi katta bo\u2018lgan davrlarda bog\u2018liqlik kuchayishini ko\u2018rsatadi. Hisob-kitoblar metodikani ko\u2018rsatish uchun namunaviy ma\u2019lumotlar to\u2018plamida beriladi. Cheklov sifatida savat tarkibining yangilanishi, mavsumiylik va tariflar ta\u2019siri kelgusi izlanishlarda alohida modellashtirilishi lozim. Amaliy jihatdan ushbu yondashuv ijtimoiy himoya choralarini (nafaqalar, ish haqi indeksatsiyasi) rejalashda, shuningdek, pul-kredit siyosati kommunikatsiyasida \u201cxalq sezadigan inflyatsiya\u201dni tushuntirishda foydalidir. Natijalar savat og\u2018irliklari qayta ko\u2018rib chiqilganda bog\u2018liqlik koeffitsiyentlari ham o\u2018zgarishini ko\u2018rsatib, statistik monitoringda metodologik izchillik zarurligini ta\u2019kidlaydi.",
      "creators": [
        {
          "name": {
            "honourific": null,
            "given": "Xudayarova",
            "family": "Zuhra",
            "lineage": null
          }
        },
        {
          "name": {
            "lineage": null,
            "family": "Qizi",
            "given": "Buriyeva Shahzoda Ruzimurod",
            "honourific": null
          }
        }
      ],
      "eprintid": 87097
    }