{
      "publisher": "FAN, TA\u2019LIM, TEXNOLOGIYA VA ISHLAB CHIQARISH INTEGRATSIYASI ASOSIDA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI",
      "datestamp": "2026-05-26 16:20:25",
      "rev_number": 1,
      "status_changed": "2026-05-26 16:20:25",
      "title": "3D-METALLARNING 2,6-PIRIDINDIKARBON KISLOTASI BILAN KOMPLEKSLARI: SINTEZI, TUZILISHI VA QO\u2018LLANILISHINING ZAMONAVIY TAHLILI",
      "abstract": "Koordinatsion kimyo zamonaviy kimyo fanining eng muhim va tez rivojlanayotgan yo\u2018nalishlaridan biri bo\u2018lib, unda metall ionlari va ligandlar o\u2018rtasidagi o\u2018zaro ta\u2019sirlar, ularning tuzilishi, xossalari hamda amaliy qo\u2018llanilishi o\u2018rganiladi. Ayniqsa, 3d-qator metallari ushbu yo\u2018nalishda alohida o\u2018rin tutadi. Buning asosiy sababi ushbu metallarning elektron konfiguratsiyasi o\u2018zgaruvchanligi, turli oksidlanish darajalarini qabul qila olishi va turli koordinatsion geometriyalarni hosil qilish qobiliyatidir.3d-metallar asosida hosil bo\u2018lgan komplekslar biologik tizimlardan tortib sanoat katalizigacha bo\u2018lgan keng sohalarda muhim rol o\u2018ynaydi. Shu sababli, ushbu metallarning turli ligandlar bilan o\u2018zaro ta\u2019sirini o\u2018rganish ilmiy va amaliy jihatdan katta ahamiyatga ega.So\u2018nggi yillarda ko\u2018p funksional ligandlar asosida koordinatsion komplekslar sinteziga bo\u2018lgan qiziqish sezilarli darajada ortdi. Bunday ligandlar ichida 2,6-piridindikarbon kislotasi alohida ahamiyat kasb etadi. Ushbu birikma molekulasida bir vaqtning o\u2018zida azot va kislorod donor markazlari mavjud bo\u2018lib, bu uning metall ionlari bilan kuchli va barqaror komplekslar hosil qilishiga imkon beradi.Dipikolin kislotasi o\u2018zining koordinatsion moslashuvchanligi bilan ajralib turadi. U metall ioniga turli xil usullarda bog\u2018lana oladi, bu esa murakkab va xilma-xil strukturalarning shakllanishiga olib keladi. Natijada bir o\u2018lchamli zanjirsimon tuzilmalar, ikki o\u2018lchamli qatlamlar va uch o\u2018lchamli karkaslar hosil bo\u2018ladi. Ayniqsa, uch o\u2018lchamli strukturalar zamonaviy materialshunoslikda muhim ahamiyatga ega bo\u2018lib, ular gazlarni saqlash, ajratish va katalitik jarayonlarda keng qo\u2018llaniladi.Bundan tashqari, ushbu komplekslar ekologik muammolarni hal qilishda ham muhim ahamiyat kasb etadi. Masalan, ular suvdagi zararli moddalarni parchalay oladigan samarali fotokatalizatorlar sifatida ishlatiladi. Shu bilan birga, biologik faol komplekslar sifatida tibbiyotda ham qo\u2018llanilish imkoniyatiga ega.Shu nuqtai nazardan, 3d-metallarning 2,6-piridindikarbon kislotasi bilan hosil qiladigan komplekslarini chuqur o\u2018rganish nafaqat fundamental fan uchun, balki amaliy texnologiyalarni rivojlantirish uchun ham muhim hisoblanadi.",
      "creators": [
        {
          "name": {
            "given": "Rahmonberdiyeva Surayyo Bakir",
            "honourific": null,
            "family": "qizi",
            "lineage": null
          }
        },
        {
          "name": {
            "honourific": null,
            "given": "Nazarov Yusuf",
            "family": "Eshqobilovich",
            "lineage": null
          }
        }
      ],
      "eprintid": 85819,
      "keywords": "3d-metallar, dipikolin kislotasi, koordinatsion komplekslar, chelat birikmalar, metall-organik karkaslar, kataliz, sensor tizimlar, kristall tuzilish, fizik-kimyoviy xossalar",
      "dir": "disk0/00/08/58/19",
      "sword_depositor": 1,
      "publication": "FAN, TA\u2019LIM, TEXNOLOGIYA VA ISHLAB CHIQARISH INTEGRATSIYASI ASOSIDA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI",
      "lastmod": "2026-05-26 16:20:25",
      "eprint_status": "archive",
      "type": "article",
      "full_text_status": "none",
      "id_number": "oai:ojs.pkp.sfu.ca:article/18659",
      "uri": "https://arxiv.universalpublishings.com/id/eprint/85819",
      "date": "2026-05-11",
      "ispublished": "pub",
      "metadata_visibility": "show",
      "date_type": "published",
      "note": "Imported from Universal Publishings (OAI id oai:ojs.pkp.sfu.ca:article/18659)",
      "userid": 1,
      "subjects": [
        "3d-metallar, dipikolin kislotasi, koordinatsion komplekslar, chelat birikmalar, metall-organik karkaslar, kataliz, sensor tizimlar, kristall tuzilish, fizik-kimyoviy xossalar"
      ],
      "official_url": "https://universalpublishings.com/index.php/fan/article/view/18659"
    }