<mets:mets xsi:schemaLocation="http://www.loc.gov/METS/ http://www.loc.gov/standards/mets/mets.xsd http://www.loc.gov/mods/v3 http://www.loc.gov/standards/mods/v3/mods-3-3.xsd" LABEL="Eprints Item" OBJID="eprint_71666" xmlns:mets="http://www.loc.gov/METS/" xmlns:mods="http://www.loc.gov/mods/v3" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"><mets:metsHdr CREATEDATE="2026-06-17T01:29:00Z"><mets:agent TYPE="ORGANIZATION" ROLE="CUSTODIAN"><mets:name>Arxiv Universal Publishings</mets:name></mets:agent></mets:metsHdr><mets:dmdSec ID="DMD_eprint_71666_mods"><mets:mdWrap MDTYPE="MODS"><mets:xmlData><mods:titleInfo><mods:title>RADIOAKTIVLIKNING INSON ORGANIZMIGA TA’SIRI</mods:title></mods:titleInfo><mods:name type="personal"><mods:namePart type="given">Buzrukov To‘lqin</mods:namePart><mods:namePart type="family">Omonovich</mods:namePart><mods:role><mods:roleTerm type="text">author</mods:roleTerm></mods:role></mods:name><mods:name type="personal"><mods:namePart type="given">G'afforova Habiba Shavkat</mods:namePart><mods:namePart type="family">qizi</mods:namePart><mods:role><mods:roleTerm type="text">author</mods:roleTerm></mods:role></mods:name><mods:abstract>Radioaktivlik — ayrim atom yadrolarining o‘z-o‘zidan parchalanib, atrof-muhitga ionlashtiruvchi nurlanish chiqarish xususiyatidir. Bunday nurlanish alfa, beta, gamma nurlari, rentgen nurlari va neytron oqimlari ko‘rinishida bo‘lishi mumkin. Radioaktivlik tabiiy va sun’iy manbalardan kelib chiqadi. Tabiiy manbalarga kosmik nurlar, yer qobig‘idagi uran, toriy, radon gazi va ayrim oziq-ovqat hamda suv tarkibidagi radionuklidlar kiradi. Sun’iy manbalarga esa tibbiy rentgen tekshiruvlari, kompyuter tomografiyasi, radioterapiya, atom energetikasi, sanoat radiografiyasi va radioaktiv moddalar bilan ishlash jarayonlari kiradi.
Radioaktiv nurlanish inson organizmiga ikki xil yo‘l bilan ta’sir qilishi mumkin: tashqi nurlanish va ichki nurlanish. Tashqi nurlanishda radioaktiv manba organizmdan tashqarida bo‘ladi va nurlar tana to‘qimalariga tashqaridan kiradi. Ichki nurlanishda esa radioaktiv modda nafas yo‘llari, ovqat hazm qilish tizimi, teri yoki yara orqali organizmga kiradi va ichkaridan nurlanish beradi. Ichki nurlanish ayrim hollarda xavfliroq bo‘lishi mumkin, chunki radionuklidlar ma’lum a’zolarda to‘planib, uzoq vaqt davomida hujayralarga zarar yetkazadi.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, ionlashtiruvchi nurlanish yuqori dozada teri kuyishi va o‘tkir nurlanish sindromiga olib kelishi mumkin, past dozadagi ta’sir esa uzoq muddatda saraton xavfini oshirishi mumkin. Shu sababli radiatsiya tibbiyot, sanoat va ilm-fan uchun foydali vosita bo‘lsa-da, undan xavfsizlik qoidalariga rioya qilgan holda foydalanish zarur.</mods:abstract><mods:originInfo><mods:dateIssued encoding="iso8601">2026-05-11</mods:dateIssued></mods:originInfo><mods:originInfo><mods:publisher>"XXI ASRDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR, FAN VA TAʼLIM TARAQQIYOTIDAGI DOLZARB MUAMMOLAR" nomli respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi</mods:publisher></mods:originInfo><mods:genre>Maqola</mods:genre></mets:xmlData></mets:mdWrap></mets:dmdSec><mets:amdSec ID="TMD_eprint_71666"><mets:rightsMD ID="rights_eprint_71666_mods"><mets:mdWrap MDTYPE="MODS"><mets:xmlData><mods:useAndReproduction>
<p xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><strong>For work being deposited by its own author:</strong>
In self-archiving this collection of files and associated bibliographic
metadata, I grant Arxiv Universal Publishings the right to store
them and to make them permanently available publicly for free on-line.
I declare that this material is my own intellectual property and I
understand that Arxiv Universal Publishings does not assume any
responsibility if there is any breach of copyright in distributing these
files or metadata. (All authors are urged to prominently assert their
copyright on the title page of their work.)</p>

<p xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><strong>For work being deposited by someone other than its
author:</strong> I hereby declare that the collection of files and
associated bibliographic metadata that I am archiving at
Arxiv Universal Publishings is in the public domain. If this is
not the case, I accept full responsibility for any breach of copyright
that distributing these files or metadata may entail.</p>

<p xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Clicking on the <em>Deposit Item Now</em> button indicates your agreement to these
terms.</p>
    </mods:useAndReproduction></mets:xmlData></mets:mdWrap></mets:rightsMD></mets:amdSec><mets:fileSec></mets:fileSec><mets:structMap><mets:div ADMID="TMD_eprint_71666" DMDID="DMD_eprint_71666_mods"></mets:div></mets:structMap></mets:mets>