    {
      "rev_number": 1,
      "datestamp": "2026-05-26 16:01:35",
      "publisher": "\"XXI ASRDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR, FAN VA TA\u02bcLIM TARAQQIYOTIDAGI DOLZARB MUAMMOLAR\" nomli respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi",
      "lastmod": "2026-05-26 16:01:35",
      "publication": "XXI ASRDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR, FAN VA TA\u02bcLIM TARAQQIYOTIDAGI DOLZARB MUAMMOLAR nomli respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi",
      "eprint_status": "archive",
      "sword_depositor": 1,
      "dir": "disk0/00/07/16/66",
      "creators": [
        {
          "name": {
            "family": "Omonovich",
            "lineage": null,
            "given": "Buzrukov To\u2018lqin",
            "honourific": null
          }
        },
        {
          "name": {
            "given": "G'afforova Habiba Shavkat",
            "honourific": null,
            "lineage": null,
            "family": "qizi"
          }
        }
      ],
      "eprintid": 71666,
      "status_changed": "2026-05-26 16:01:35",
      "title": "RADIOAKTIVLIKNING INSON ORGANIZMIGA TA\u2019SIRI",
      "abstract": "Radioaktivlik \u2014 ayrim atom yadrolarining o\u2018z-o\u2018zidan parchalanib, atrof-muhitga ionlashtiruvchi nurlanish chiqarish xususiyatidir. Bunday nurlanish alfa, beta, gamma nurlari, rentgen nurlari va neytron oqimlari ko\u2018rinishida bo\u2018lishi mumkin. Radioaktivlik tabiiy va sun\u2019iy manbalardan kelib chiqadi. Tabiiy manbalarga kosmik nurlar, yer qobig\u2018idagi uran, toriy, radon gazi va ayrim oziq-ovqat hamda suv tarkibidagi radionuklidlar kiradi. Sun\u2019iy manbalarga esa tibbiy rentgen tekshiruvlari, kompyuter tomografiyasi, radioterapiya, atom energetikasi, sanoat radiografiyasi va radioaktiv moddalar bilan ishlash jarayonlari kiradi.\nRadioaktiv nurlanish inson organizmiga ikki xil yo\u2018l bilan ta\u2019sir qilishi mumkin: tashqi nurlanish va ichki nurlanish. Tashqi nurlanishda radioaktiv manba organizmdan tashqarida bo\u2018ladi va nurlar tana to\u2018qimalariga tashqaridan kiradi. Ichki nurlanishda esa radioaktiv modda nafas yo\u2018llari, ovqat hazm qilish tizimi, teri yoki yara orqali organizmga kiradi va ichkaridan nurlanish beradi. Ichki nurlanish ayrim hollarda xavfliroq bo\u2018lishi mumkin, chunki radionuklidlar ma\u2019lum a\u2019zolarda to\u2018planib, uzoq vaqt davomida hujayralarga zarar yetkazadi.\nJahon sog\u2018liqni saqlash tashkiloti ma\u2019lumotlariga ko\u2018ra, ionlashtiruvchi nurlanish yuqori dozada teri kuyishi va o\u2018tkir nurlanish sindromiga olib kelishi mumkin, past dozadagi ta\u2019sir esa uzoq muddatda saraton xavfini oshirishi mumkin. Shu sababli radiatsiya tibbiyot, sanoat va ilm-fan uchun foydali vosita bo\u2018lsa-da, undan xavfsizlik qoidalariga rioya qilgan holda foydalanish zarur.",
      "date": "2026-05-11",
      "uri": "https://arxiv.universalpublishings.com/id/eprint/71666",
      "id_number": "oai:ojs.pkp.sfu.ca:article/18456",
      "type": "article",
      "full_text_status": "none",
      "official_url": "https://universalpublishings.com/index.php/itfttdm/article/view/18456",
      "userid": 1,
      "note": "Imported from Universal Publishings (OAI id oai:ojs.pkp.sfu.ca:article/18456)",
      "ispublished": "pub",
      "date_type": "published",
      "metadata_visibility": "show"
    }