%A Касимова Раъно Иброхимовна %A Кучкарова Наргиза Матякубовна %A Атаходжиева Хуршида Абдуллахатовна %T ОИВ ИНФЕКЦИЯЛИ БЕМОРЛАРДА ВИРУСЛИ ЖИГАР КАСАЛЛИКЛАРИ %D 2025 %R oai:ojs.pkp.sfu.ca:article/14553 %I "Research Science and Innovation house" LLC %L arxiv60456 %J Journal of Universal Science Research %O Imported from Universal Publishings (OAI id oai:ojs.pkp.sfu.ca:article/14553) %X Антиретровирус терапия (АРТ) жорий этилиши билан ОИТС билан боғлиқ касалликлардан ўлим сезиларли даражада камайди, аммо жигар касалликлари ОИВ билан касалланганлар орасида ОИТС бўлмаган ўлимнинг асосий сабабига айланди. АРТ даврида жигар патологиясининг спектри оппортунистик инфекциялар ва неоплазмалардан сурункали вирусли гепатитлар, дори воситаларининг гепатотокциклиги, спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш ва жигарнинг алкоголсиз ёғли касалликлари томон силжиди. ОИВ билан касалланган одамларда цирроз ривожланиш хавфи умумий популятсияга қараганда юқори. Асосий эътибор гепатит C (ВГС) ва Б (ВГВ) вируслари билан коинфекцияланган беморларга қаратилган, аммо ОИВнинг ўзи бошқа омилларнинг зарарли таъсирини синергик равишда кучайтирган ҳолда, стеатоз ва жигар фиброзига ҳисса қўшиши мумкинлиги исботланган. Фиброгенез механизмлари жигар юлдузсимон ҳужайраларининг фаоллашуви, ОИВ таъсирида оксидланиш стресси ва трансформатсияловчи ўсиш омили (ТГФ-β) ишлаб чиқарилишининг кучайишини ўз ичига олади.