eprintid: 51809
rev_number: 1
eprint_status: archive
userid: 1
dir: disk0/00/05/18/09
datestamp: 2026-05-26 15:36:10
lastmod: 2026-05-26 15:36:11
status_changed: 2026-05-26 15:36:10
type: article
metadata_visibility: show
sword_depositor: 1
creators_name: G.R.Atoyeva, 
creators_name: Z.A.Jabbarov, 
creators_name: F.Qurbonov, 
title: MAISHIY CHIQINDIXONA ATROFI TUPROQ VA O‘SIMLIKLARI TARKIBIDA OG‘IR METALLAR MIQDORINING O‘ZGARISHI
ispublished: pub
subjects: maishiy chiqindixona
subjects: og‘ir metallar
subjects: tuproq
subjects: o‘simlik
subjects: tuproq xossalari
keywords: maishiy chiqindixona; og‘ir metallar; tuproq; o‘simlik; tuproq xossalari
note: Imported from Agroinnovatsiya (OAI id oai:ojs2.agroinnovatsiya.uz:article/163)
abstract: Ushbu tadqiqotda maishiy chiqindixona atrofida joylashgan tuproqlarda rux, mishyak va kadmiy elementlarining klark konsentratsiyasi (Kk) hamda klark tarqalish koeffitsienti (Kt) o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, Zn elementi uchun Kk qiymatlari asosan 1 dan past bo‘lib, tuproqda bu elementning tabiiy fon darajasida ekanligi kuzatildi. As elementi ayrim kesmalarda 1 dan yuqori Kk qiymatini ko‘rsatib, mahalliy ifloslanish manbalarini aks ettiradi. Cd elementi esa eng faol migratsiyaga ega bo‘lib, Kt qiymatining 2 dan 6,5 gacha o‘zgarishi Cd ning tuproq qatlamlari bo‘yicha notekis va harakatchan ekanligini bildiradi.
Olingan ma’lumotlar asosida, chiqindixona atrofi tuproqlarida Zn, As va Cd elementlarining konsentratsiyasi tabiiy fon bilan solishtirganda o‘rtacha darajadagi antropogen ta’sir mavjudligini ko‘rsatdi. Ayniqsa, Cd elementining yuqori tarqalish koeffitsienti biologik zanjir (tuproq–o‘simlik–inson) orqali ekologik xavf tug‘dirishi mumkin. Shunday qilib, klark ko‘rsatkichlarining tahlili maishiy chiqindixonalar atrofidagi og‘ir metall ifloslanishining monitoring tizimini shakllantirish va tuproqni rekultivatsiya qilish strategiyasini belgilash uchun ilmiy asos yaratadi.
date: 2025-11-28
date_type: published
publisher: Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti
official_url: https://agroinnovatsiya.uz/index.php/ag/article/view/163
id_number: oai:ojs2.agroinnovatsiya.uz:article/163
full_text_status: none
publication: AGROINNOVATSIYA
citation:   G.R.Atoyeva, Z.A.Jabbarov, F.Qurbonov  (2025) MAISHIY CHIQINDIXONA ATROFI TUPROQ VA O‘SIMLIKLARI TARKIBIDA OG‘IR METALLAR MIQDORINING O‘ZGARISHI.  AGROINNOVATSIYA.