    {
      "official_url": "https://agroinnovatsiya.uz/index.php/ag/article/view/163",
      "subjects": [
        "maishiy chiqindixona",
        "og\u2018ir metallar",
        "tuproq",
        "o\u2018simlik",
        "tuproq xossalari"
      ],
      "userid": 1,
      "note": "Imported from Agroinnovatsiya (OAI id oai:ojs2.agroinnovatsiya.uz:article/163)",
      "metadata_visibility": "show",
      "date_type": "published",
      "ispublished": "pub",
      "uri": "https://arxiv.universalpublishings.com/id/eprint/51809",
      "date": "2025-11-28",
      "id_number": "oai:ojs2.agroinnovatsiya.uz:article/163",
      "full_text_status": "none",
      "type": "article",
      "eprint_status": "archive",
      "publication": "AGROINNOVATSIYA",
      "lastmod": "2026-05-26 15:36:11",
      "dir": "disk0/00/05/18/09",
      "sword_depositor": 1,
      "keywords": "maishiy chiqindixona; og\u2018ir metallar; tuproq; o\u2018simlik; tuproq xossalari",
      "eprintid": 51809,
      "creators": [
        {
          "name": {
            "honourific": null,
            "given": null,
            "family": "G.R.Atoyeva",
            "lineage": null
          }
        },
        {
          "name": {
            "honourific": null,
            "given": null,
            "family": "Z.A.Jabbarov",
            "lineage": null
          }
        },
        {
          "name": {
            "lineage": null,
            "family": "F.Qurbonov",
            "honourific": null,
            "given": null
          }
        }
      ],
      "abstract": "Ushbu tadqiqotda maishiy chiqindixona atrofida joylashgan tuproqlarda rux, mishyak va kadmiy elementlarining klark konsentratsiyasi (Kk) hamda klark tarqalish koeffitsienti (Kt) o\u2018rganildi. Natijalar shuni ko\u2018rsatdiki, Zn elementi uchun Kk qiymatlari asosan 1 dan past bo\u2018lib, tuproqda bu elementning tabiiy fon darajasida ekanligi kuzatildi. As elementi ayrim kesmalarda 1 dan yuqori Kk qiymatini ko\u2018rsatib, mahalliy ifloslanish manbalarini aks ettiradi. Cd elementi esa eng faol migratsiyaga ega bo\u2018lib, Kt qiymatining 2 dan 6,5 gacha o\u2018zgarishi Cd ning tuproq qatlamlari bo\u2018yicha notekis va harakatchan ekanligini bildiradi.\nOlingan ma\u2019lumotlar asosida, chiqindixona atrofi tuproqlarida Zn, As va Cd elementlarining konsentratsiyasi tabiiy fon bilan solishtirganda o\u2018rtacha darajadagi antropogen ta\u2019sir mavjudligini ko\u2018rsatdi. Ayniqsa, Cd elementining yuqori tarqalish koeffitsienti biologik zanjir (tuproq\u2013o\u2018simlik\u2013inson) orqali ekologik xavf tug\u2018dirishi mumkin. Shunday qilib, klark ko\u2018rsatkichlarining tahlili maishiy chiqindixonalar atrofidagi og\u2018ir metall ifloslanishining monitoring tizimini shakllantirish va tuproqni rekultivatsiya qilish strategiyasini belgilash uchun ilmiy asos yaratadi.",
      "status_changed": "2026-05-26 15:36:10",
      "title": "MAISHIY CHIQINDIXONA ATROFI TUPROQ VA O\u2018SIMLIKLARI TARKIBIDA OG\u2018IR METALLAR MIQDORINING O\u2018ZGARISHI",
      "datestamp": "2026-05-26 15:36:10",
      "rev_number": 1,
      "publisher": "Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti"
    }