METABOLIK SINDROMNING O‘PKA ALVEOLALARI VA BRONXIOLALARNING STRUKTUR-FUNKSIONAL O‘ZGARISHLARIGA TA’SIRI

Metabolik sindrom (MetS) semizlik, insulin qarshiligi, gipertoniya va dislipidemiya kabi holatlarni o‘z ichiga olgan global sog‘liqni saqlash muammosidir. So‘nggi tadqiqotlar MetSning o‘pkaning respirator qismlarida, xususan alveolalar va bronxiolalarda morfologik va funksional o‘zgarishlarni keltirib chiqarishini ko‘rsatmoqda. Ushbu tadqiqot MetSning o‘pka to‘qimalariga ta’sirini, ayniqsa alveolyar struktur, yallig‘lanish markerlari, oksidlovchi stress va nafas olish funksiyasiga ta’sirini o‘rganadi. 100 nafar MetS bilan og‘rigan bemor va 100 nafar sog‘lom nazorat guruhidan olingan o‘pka to‘qimalari va qon namunalari gistologik, immunogistokimyoviy, spirometrik va biokimyoviy usullar yordamida tahlil qilindi. Natijalar MetS bemorlarida alveolyar devorlarning qalinlashishi, kollagen to‘planishi, IL-6 va TNF-α kabi yallig‘lanish markerlarining ko‘tarilishi, oksidlovchi stress ko‘rsatkichlarining (malondialdegid [MDA] ko‘payishi, superoksid dismitaza [SOD] kamayishi) o‘zgarishi va o‘pka funksiyasi ko‘rsatkichlarining pasayishini ko‘rsatdi. Ushbu o‘zgarishlar surunkali yallig‘lanish va oksidlovchi stress bilan bog‘liq bo‘lib, surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi (SO‘K) va astma xavfini oshirishi mumkin. Tadqiqot MetS bemorlarida nafas olish tizimi kasalliklarini erta aniqlash zarurligini ta’kidlaydi va yallig‘lanishga qarshi va antioksidant terapiya kabi davolash yo‘nalishlarini ko‘rsatadi.